Xiriton – Onderzoek naar biobased meubeltoepassingen

Xiriton – Onderzoek naar biobased meubeltoepassingen

De toepassing van Xiriton in meubelontwerp begon met een eenvoudige vraag: Kan dit nieuwe biobased materiaal uitgroeien tot een duurzaam en functioneel alternatief voor buitenmeubilair?

Xiriton, ontwikkeld door André Schuijt en Frank Bucher, bestaat uit een recept van olifantsgras (Miscanthus), kalk en schelpenzand. Hoewel het materiaal al was ontwikkeld, was het nog nooit toegepast in meubelontwerp.

Om de mogelijkheden te onderzoeken, vertaalde Studio Melle Koot de bestaande Bauhaus Chair naar een speciale uitvoering in Xiriton. Het uitgangspunt was niet om een nieuwe stoel te ontwerpen, maar om het bestaande ontwerp technisch aan te passen aan de eigenschappen van het materiaal. De karakteristieke vorm bleef volledig behouden, terwijl de constructie, toleranties en verbindingen opnieuw werden uitgewerkt. Daarbij is het ontwerp volledig opgebouwd uit steekverbindingen en mechanische verbindingen. De Bauhaus Chair vormt daarmee de eerste toepassing van Xiriton in een meubel.

Het onderzoek beperkte zich niet tot de stoel. Vanuit dezelfde ontwerpprincipes werd ook een servicemeubel ontwikkeld. Dit meubel biedt ruimte voor afvalscheiding en voor het verzamelen en opbergen van dienbladen. Tegelijkertijd onderzocht het hoe Xiriton zich gedraagt in grotere constructieve onderdelen en hoe het materiaal zich laat verwerken binnen een functioneel meubel.

Het ontwikkelproces bestond uit het ontwerpen van mallen, het storten van het materiaal, het maken van prototypes en het testen van constructies en verbindingen. Elke stap leverde nieuwe inzichten op over het gietproces, de maatvastheid, de afwerking en de mechanische eigenschappen van het materiaal.

Het onderzoek laat zien dat innovatie niet altijd begint met een nieuwe vorm, maar juist met een nieuw materiaal. Door een bestaand ontwerp als uitgangspunt te nemen, kon alle aandacht uitgaan naar de technische ontwikkeling en de toepassingsmogelijkheden van Xiriton.

De eerste meubels worden inmiddels dagelijks gebruikt en vormen een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van Xiriton als duurzaam materiaal voor toekomstige meubel- en architectuurtoepassingen.

---

Onderzoek
Toepassing van Xiriton in meubelontwerp

Ontwerp
Studio Melle Koot

Materiaalontwikkeling – Xiriton
André Schuijt & Frank Bucher

Jaar
2026

Onderzoeksgebied
Biobased materialen · Meubelconstructie · Prototypeontwikkeling · Buitenmeubilair

Materialen
Xiriton (olifantsgras, kalk en schelpenzand), Douglashout

ANWB-paddenstoel – Een icoon opnieuw ontworpen

ANWB-paddenstoel – Een icoon opnieuw ontworpen

Sommige objecten zijn zo vanzelfsprekend geworden dat we ze nauwelijks nog zien. De iconische ANWB-paddenstoel wijst al tientallen jaren de weg aan wandelaars en fietsers in heel Nederland. Dit onderzoek verkende hoe zo'n alledaags object opnieuw ontworpen kan worden met biobased materialen, terwijl tegelijkertijd een verbinding wordt gelegd met een traditionele Nederlandse techniek.

Het project werd uitgevoerd in opdracht van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen, een van de best bezochte openluchtmusea van Nederland. Het museum brengt het dagelijks leven van ruim honderd jaar geleden tot leven met authentieke gebouwen, ambachten en vakmensen. Bezoekers zien er een smid aan het werk, stoelen die met de hand worden gevlochten, paling die wordt gerookt en talloze andere technieken die al generaties lang worden doorgegeven.

Een aantal hedendaagse Nederlandse ontwerpers werd uitgenodigd om een traditionele techniek of materiaal te vertalen naar een eigentijdse toepassing. Mijn opdracht was om de bekende ANWB-paddenstoel opnieuw te ontwerpen met biobased materialen en tegelijkertijd een betekenisvolle relatie te leggen met historische ambachten.

Verspreid over het museum stonden moderne kunststof paddenstoelen tussen historische gebouwen en handgemaakte objecten. Functioneel voldeden ze uitstekend, maar qua uitstraling en materiaalgebruik voelden ze niet thuis in hun omgeving. De uitdaging was om een paddenstoel te ontwerpen die vanzelfsprekend onderdeel werd van het museum, zonder zijn herkenbare vorm te verliezen.

Een kern van Accoya-hout zorgde voor de constructieve sterkte, terwijl de buitenzijde werd bekleed met gevlochten sisaltouw, een materiaal dat direct verwijst naar traditionele vlecht- en touwtechnieken. De kap werd gemaakt uit hetzelfde biobased PLA-jutecomposiet dat eerder werd ontwikkeld tijdens het Watergloed-onderzoek.

De grootste technische uitdaging was het vormen van de complete kap uit één naadloos geheel. Daarvoor werden speciale mallen ontwikkeld en vele materiaalproeven uitgevoerd. De eerste prototypes scheurden doordat het geweven composiet te ver werd uitgerekt. Juist die experimenten brachten een onverwachte kwaliteit aan het licht: door de lichte vervorming werd het weefpatroon sterker zichtbaar, waardoor het oppervlak meer diepte en een rijkere uitstraling kreeg.

De letters werden geprint in biobased PLA en vervolgens zorgvuldig op de paddenstoel aangebracht.

Dit project laat zien hoe erfgoed en innovatie elkaar kunnen versterken. Traditionele ambachten vormden het vertrekpunt voor een eigentijds openbaar object, gemaakt met hernieuwbare materialen en moderne productietechnieken.

Dit project laat zien dat vrijwel ieder product opnieuw ontworpen kan worden met duurzame materialen, zonder zijn herkenbare karakter te verliezen.