Rio de Janeiro – Ontwerpen vanuit de bron
Een onderzoeksreis met WWF naar Rio de Janeiro waarin de oorsprong van vervuiling zichtbaar werd, van het regenwoud tot de Baai van Guanabara. Het project vormt de basis voor een ontwerpbenadering waarin materialen en producten hun waarde zo lang mogelijk behouden.
Onderzoeksinformatie
Initiatief : Wereld Natuur Fonds (WWF)
Samenwerking : Anna Carolina Lobo (WWF Brazil)
Locatie : Rio de Janeiro, Brazilië
Focus : Circulaire systemen, stedelijke ecologie en materiaalwaarde
Rio de Janeiro – Ontwerpen vanuit de bron
Sommige onderzoeken blijven je nog jarenlang beïnvloeden. De uitnodiging van het Wereld Natuur Fonds (WWF) om in Rio de Janeiro te onderzoeken hoe ontwerp kan bijdragen aan een betere leefomgeving en een gezonder milieu, werd voor mij zo'n bepalende ervaring.
Samen met WWF Brazil Conservation Manager Anna Carolina Lobo beleefden we Rio vanuit uiteenlopende perspectieven. We lunchten met de burgemeester, spraken met journalisten, architecten, kunstenaars, ontwerpers en afvalverwerkers, bezochten exposities, dansten samba, ervoeren de onvergetelijke sfeer van een Flamengo-wedstrijd tussen duizenden zingende supporters en trokken van het regenwoud, via de favela's, naar het hart van de stad. Elke ontmoeting liet een nieuwe laag zien van de verbinding tussen mens, cultuur, natuur en de stad.
Eén wandeling veranderde mijn kijk op ontwerpen.
Onze wandeling begon bij Cristo Redentor, hoog boven Rio in het Tijuca Forest, onderdeel van het Atlantisch Regenwoud. Van daaruit volgden we een kristalheldere beek stroomafwaarts door het bos. Vogels vulden het bladerdak en het water was kraakhelder. Bij het eerste huis dat we passeerden werd huishoudelijk afval verbrand naast de rivier. De as spoelde het water in. Bij het volgende huis gebeurde precies hetzelfde. En bij het huis daarna opnieuw. Naarmate meer beekjes samenkwamen, voerde het water de vervuiling steeds verder mee richting de stad, totdat deze uiteindelijk uitmondde in de Baai van Guanabara.
Het stap voor stap zien ontstaan van die vervuiling heeft mijn manier van kijken blijvend veranderd. Ik zag hoe grote milieuproblemen ontstaan uit duizenden kleine, begrijpelijke keuzes. Producten kwamen aan in verpakkingen zonder blijvende waarde. Zonder een praktisch alternatief werd verbranden de meest logische oplossing.
Vanaf dat moment verschoof mijn aandacht. Niet langer stond de vraag centraal hoe we betere producten kunnen ontwerpen, maar hoe we producten, materialen en systemen kunnen ontwikkelen die hun waarde behouden. Wanneer iets waarde houdt, blijft het langer in gebruik en krijgt afval minder kans om te ontstaan. Ontwerpen wordt dan meer dan het maken van een object; het wordt een manier om systemen te versterken en de relatie tussen mens en omgeving te verbeteren.
Dat inzicht vormt nog altijd de basis van mijn werk. Elk onderzoek begint voor mij met dezelfde vraag:
Welke waarde kunnen we zichtbaar maken?
